همه ما بارها و بارها کلمه اراده را به روشهای مختلف (مثلا خواندن جملات انگیزشی) دیدهایم یا خودمان به کار بردهایم. اما آیا واقعاً درک خوبی از این مفهوم داریم؟ آیا میدانیم اراده چیست و از چه عواملی تأثیر میپذیرد؟ آیا میدانیم چگونه باید اراده قوی داشته باشیم؟ من در این مورد شک دارم و گمان میکنم که علیرغم کاربرد زیاد این کلمه در محافل و مسائل مختلف، ما نیازمند تفکر و تفحص بیشتر در مورد اراده هستیم. در این مقاله به بررسی جامع اراده میپردازیم و ابعاد مختلف آن را مورد کنکاش قرار میدهیم.
اراده چیست؟ چه تعریفی دارد؟
به راحتی نمیتوان یک تعریف اراده کلی برای این مفهوم ارائه داد. اراده مفهومی بسیار پیچیده است و واقعاً تعریف آن به این سادگیها نیست. با این حال، در این قسمت توضیح مختصری در رابطه با آن میدهیم. اراده نوعی خودکنترلی (Self-Control) و نوعی خودتنظیمی (Self-Regulation) است. در واقع، اراده به ما کمک میکند که امیال و تکانههای مختلفمان را مدیریت کنیم و هوشمندانه دست به انتخابها، تصمیمها و رفتارهای بهتر بزنیم.
برای مثال، تصور کنید که طبق برنامه باید هر روز ساعت هشت از خواب بیدار شوید. با این حال، زمانی که وقت موعود فرا میرسد، اصلاً دوست ندارید که از تخت خود جدا شوید. در اینجا شما با دو میل روبرو هستید. یک میل شما را به بیدار شدن و حرکت به سوی هدف موردنظرتان سوق میدهد و میل دیگری شما را به سمت تخت خواب سوق میدهد. در اینجا اراده شما و قدرت خودکنترلی به شما کمک میکند که بین این دو میل تعادل برقرار کنید و در نهایت با استدلال و تفکر دست به انتخاب بهتر بزنید.
انتخابی که به سود شما باشد و همخوان با ارزشها، اهداف و معنای زندگیتان باشد. پس به صورت کلی، اراده توانایی ایجاد تعادل بین تکانههای مختلف و تفکر، تصمیمگیری و عمل هوشمندانه است. یک مربی کسب و کار میتواند به شما در همسو کردن اراده با اهداف شغلیتان کمک کند.
اراده یا قدرت اراده؟ مسئله این است!
جالب است بدانید که معادل دقیقترِ کلمه اراده در زبان انگلیسی «Willpower» است. این کلمه متشکل از دو کلمه «Will» و «Power» است. «Will» به معنی میل و خواست است و «Power» نیز به معنی قدرت است. در واقع اگر بخواهیم کمی دقیقتر شویم، آنچه را که ما اراده مینامیم، «قدرت اراده» خطاب میکنند. در واقع این کلمه، این پیام را منتقل میکند که اراده نوعی قدرت است.
واقعیت هم اینگونه است و به راحتی میتوان متوجه شد که اراده نوعی قدرت است. قدرتی که به ما کمک میکند به سوی اهدافمان قدم برداریم. قدرتی که به ما کمک میکند از میان امیال مختلف، به سراغ امیال ارزشمندتر برویم و انتخابها و تصمیمهای معقولانهتری بگیریم و روز به روز به اهداف ارزشمندمان نزدیکتر شویم. این قدرت، سنگ بنای موفقیت در هر مسیری است، از جمله مسیرهایی که در نقشه راه کوچینگ ترسیم میشود.
نقش نیروی اراده در تکامل انسان چیست؟
شاید جالب باشد بدانیم نقش نیروی اراده در تکامل انسان بسیار مهم بوده و هست. همه ما به عنوان موجوداتی که بر جهان بیرون اثر میگذارند و از آن اثر میپذیرند، برای ادامه زندگی و بقایمان نیازمند حرکت و تکاپو هستیم. این بدین معنا است که اراده نقش مهمی در بقا بازی میکند و بقای ما به شکل مستقیم و غیرمستقیم وابسته به قدرت اراده، یعنی قدرت انتخاب، تنظیم و خودکنترلی است.
در واقع در طی تکامل، انسانهایی که اراده قویتری داشتهاند، راحتتر بر خطرات غلبه میکردهاند و در طرف مقابل، افرادی که اراده کمتری داشتهاند، با دردسر بیشتری برای تضمین بقای خود همراه بودهاند. در نهایت، اراده به عنوان یک ویژگی برتر و مثبت در طبیعت انتخاب شده و نسل به نسل اهمیت بیشتری پیدا کرده است. این قدرت، همان چیزی است که به رهبران بزرگ در طول تاریخ کمک کرده است تا جوامع را هدایت کنند.
اراده قوی، قدرتی متغیر است یا یکسان؟!
همه ما افرادی را دیدهایم که در یک مسیر با اراده و در مسیر دیگری بیاراده باشند. این نشان میدهد که اراده وابسته به عوامل محیطی و درونی متفاوتی است و به سادگی نمیتوان درمورد میزان آن در انسانها نظر قطعی داد.
سوال دیگر و مهمتر این است که آیا این قدرت در همه ما یکسان است؟ آیا همه ما به یک اندازه از این قدرت برخورداریم؟ چه چیزی باعث میشود که یک عده ارادهای فولادین داشته باشند و عده دیگری بسیار سست و ضعیف باشند؟ برای پاسخ به این پرسشها به سراغ تحقیقات و مطالعات آقای مایکل اینزلیخت بر روی توانایی خودکنترلی و اراده میرویم.
عوامل موثر بر اراده قوی؛ سه عامل پراهمیت!
مایکل اینزلیخت، روانشناسی کانادایی است که سالهای زیادی را صرف تحقیق و پژوهش در رابطه با هدف، خودکنترلی و اراده کرده است و میتواند تصویر جالب و کاملی از عوامل موثر بر اراده به ما بدهد. درک این عوامل به ما کمک میکند تا بفهمیم اراده چیست و چگونه میتوان آن را تقویت کرد.
۱. رد پای ژنتیک بر روی میزان اراده!
شاید برایتان جالب باشد که بدانید تحقیقات مایکل اینزلیخت نشان میدهد اراده و میزان خودکنترلی ما تا حدی وابسته به ژنتیک ما است. در واقع، یکسری از افراد بهصورت ژنتیکی توانایی بیشتری در مدیریت تکانهها و امیال خود دارند و همین به آنها کمک میکند تا در مسیر حرکت به سوی اهدافشان ثابت قدم و مستحکم باشند.
۲. تواناییهای شناختی؛ عامل دوم!
تواناییهای شناختی، دومین عامل مؤثر بر میزان اراده ما است. در واقع کارکردهای اجرایی ما مثل تفکر، تصمیمگیری و استدلال همگی مرتبط با فعالیت قشر پیشانی مغز ما هستند. در نهایت، فعالیت مناسب این قسمت از مغز به ما کمک میکند که در حرکت بهسوی اهدافمان موفقتر باشیم. از طرف دیگر، این قسمت از مغز در به تعویق انداختن لذت به ما کمک میکند. این بر هیچکس پوشیده نیست که یکی از مهمترین اصلها در رسیدن به هدف، توانایی به تعویق انداختن لذت و دوری از لذتهای آنی است. قشر پیشانی مغز در میزان توانایی ما در به تعویق انداختن لذت، نقش کلیدیای را بازی میکند.
۳. آگاهی هیجانی؛ عامل سوم میزان اراده!
سومین عامل مؤثر بر اراده ما، آگاهی هیجانی یا هوش هیجانی است. در واقع، ما برای حرکت به سمت هر هدفی باید بتوانیم احساسات و هیجانات خود را مدیریت و تنظیم کنیم. همه ما میدانیم که مسیر حرکت به سمت اهداف، مسیری بسیار پیچیده و پر فراز و نشیب است. در طی مسیر، ما احساسات سنگین و متفاوتی را تجربه میکنیم که اگر نتوانیم آنها را مدیریت کنیم، به مشکل میخوریم. پس باید در نظر داشت که هوش و آگاهی هیجانی نیز تأثیر بسیار مهمی بر اراده و خودکنترلی ما میگذارند. مهارتهای مرتبط با این حوزه در آموزش مهارت های کوچینگ آموزش داده میشود.
چگونه اراده قوی داشته باشیم؟ ۵ راهکار عملی!
بسیار خب! تا اینجا با مطالعات علمی و نتایج جالبی در مورد اراده و اینکه اصولاً اراده چیست آشنا شدید. اکنون به سراغ برخی راههای تقویت اراده میرویم. خوشبختانه اراده مانند یک عضله است و با تمرین تقویت میشود.
۱. به سراغ اهدافی بروید که متناسب با ارزشها و معنای زندگیتان هستند
همانطور که توضیح دادیم، بسیاری از افراد در یک مسیر پر از انگیزه و تلاش و کوششاند و در مسیری دیگر بسیار سست عمل میکنند. در واقع، آنچه که رفتار چنین افرادی را در این دو مسیر متفاوت میکند، اهمیت و ارزشمندی آن مسیر است. این مفهوم در دوره کوچینگ کسب و کار به تفصیل بررسی میشود.
در واقع، اولین اصل برای حرکت به سمت هر هدفی، انتخاب هوشمندانه هدف و دست زدن به انتخابهایی است که برای ما ارزشمند و معنادار هستند. طبیعتاً در چنین شرایطی، خودکنترلی و خودتنظیمی بسیار راحتتر از زمانی است که ما در مسیری قدم بر میداریم که متناسب با ارزشهایمان نیست.
۲. بر روی شناخت خود و احساساتتان وقت بگذارید
همانطور که گفتیم، آگاهی ذهنی و هیجانی تأثیر بسیار زیادی بر خودکنترلی در ما دارد. مسیر اهداف همیشه سخت و پر فراز و نشیب است و ما با احساسات مختلفی در این مسیر روبرو میشویم. برای مثال، ممکن است مدام با ترس و نگرانی بابت آینده مواجه باشیم، ممکن است مدام به خود شک کنیم، ممکن است مدام ناامید و فرسوده شویم. آنچه به ما کمک میکند در چنین شرایطی دوام بیاوریم و به سوی اهداف و ارزشهای خود حرکت کنیم، آگاهی هیجانی و شناخت مناسب از هیجانات و مدیریت آنهاست. پس نباید فراموش کرد که یکی از مهمترین قدمها در تقویت اراده، بالا بردن هوش و آگاهی هیجانی است.
۳. یک تصویر مشخص از مسیر حرکتتان ترسیم کنید
داشتن تصویر واضح و مشخص نسبت به مسیر هدف، به ما کمک میکند که آگاهانه حرکت کنیم. در واقع، داشتن یک تصویر مشخص از آشفتگی و ابهام ذهنی ما کم میکند و کمکمان میکند بهتر بتوانیم خود را کنترل کنیم. فراموش نکنید که خودکنترلی، هسته کلیدی اراده است و به میزانی که نسبت به مسیر حرکت خود آگاهتر باشیم، بیشتر هم میتوانیم خود و امیالمان را کنترل کنیم. یک کوچ سازمانی میتواند در شفافسازی این مسیر به شما و تیمتان کمک کند.
۴. بپذیرید که برای رسیدن به اهدافتان باید هزینه بدهید
رسیدن به اهداف هیچگاه آسان نبوده و نیازمند پرداخت هزینهها و قربانی کردنهای بسیاری است. برای تقویت خودکنترلی و ارادهمان باید اول از همه بپذیریم که برای رسیدن به اهداف، باید توانایی به تعویق انداختن لذت را داشته باشیم. بدون به تعویق انداختن لذتها، تقویت اراده ممکن نیست؛ چرا که مغز ما به شکلی طراحی شده که همواره بهدنبال لذتهای آنی است. از طرف دیگر نیز برای رسیدن به اهداف باید هزینههای مختلفی را پرداخت. این هزینه میتواند زمان، انرژی یا حتی پول باشد. برای راهنمایی در این زمینه میتوانید از خدمات مشاوره کسب و کار استفاده کنید.
۵. از فعالیتهایی مانند ورزش و مدیتیشن کمک بگیرید
تحقیقات متعددی نشان میدهند که فعالیتهایی مانند ورزش و مدیتیشن تأثیر بسزایی بر تواناییهای شناختی ما دارند. از طرف دیگر نیز میدانیم که اراده متأثر از تواناییهای شناختی است. پس بسیار مهم است که از فعالیتهایی کمک بگیریم که میتوانند توانایی خودکنترلی و خودتنظیمی ما را بهبود ببخشند. این تمرینها نه تنها برای افراد، بلکه برای تیمها در قالب برنامههای کوچینگ سازمانی نیز مفید هستند.
سخن پایانی مقاله اراده قوی
در این مقاله به طور مفصل به تشریح اینکه اراده چیست پرداختیم. اراده توانایی خودکنترلی و خودتنظیمی برای ایجاد تعادل بین امیال مختلف و در نتیجه تصمیمگیری و رفتار هوشمندانه است. اراده متأثر از عوامل بیرونی و درونی بسیاری از جمله ژنتیک، توانایی شناختی و آگاهی هیجانی است. برای تقویت ارادهمان، نیازمند آگاهی از شرایط بیرونی و درونی خود و تنظیم و کنترل خودمان هستیم. برای راهنمایی بیشتر میتوانید از خدمات درخواست کوچینگ سازمانی استفاده کنید.
